شروع تخمگزاری هنگامی است که پرنده به بلوغ جنسی رسیده باشد.بلوغ جنسی زمانی روی میدهد که ارتباط خونی بین غدد هیپوتالاموس و غده هیپوفیزقدامی تکمیل گردد.در این صورت غده هیپوتالاموسس برروی غده هیپوفیزقدامی تاثیر میگذارد و غده هیپوفیزقدامی نیز برروی تخمدان پرنده تاثیر میگزارد.نتیجه این تاثیر,افزایش اندازه فولیکول,تخمک گذاری و تخمگزاری می باشد.مهمترین عوامی موثر بر بلوغ جنسی پرنده و شروع تخمگزاری,برنامه نوردهی (شدت و طول مدت نور)و تغذیه می باشند.تاثیر هورمونهای غده هیپوفیز قدامی سبب رشد چند فولیکول همزمان می شود.به طوری که در هرزمان ممکن در دوره تخمگذاری پرنده,چندین زرده با اندازه های مختلف برروی تخمدان قابل مشاهده باشد.پاره شدن بزرگترین فولیکول و رهاشدن تخمک,تحت تاثیر واکنشهای هورمونی صورت میگیرد.مکانیسم دقیق اولین تخمک گذاری مشخص نیست ولی دخالت واکنشهای عصبی و هورمونی در این پدیده محرز شده است.تخمک گذاری دوم و تخمک گذاریهای بعد از آن ,توسط گذاشتن تخم مرغ قبلی تنظیم می شود.به طوری که هر تخمک گذاری حدود 15-40 دقیقه بعد از تخمگذاری قبلی صورت می گیرد.زمان عبور یک تخم مرغ از اویداکت حدود 23 تا 26 ساعت است.هرچه این طولانی تر باشد,تخمک گذاری بعدی نسبت به تخمک گذاری قبلی با تاخیر زمانی بیشتری اتفاق می افتد.هنگامی که تخمک گذاری انجام شده و تخمک رها شده توسط اینفاندیبولوم در برگرفته می شود,میزان هورمونهای آزاد شده از تخمدان به حدی است که برروی هیپوفیزقدامی تاثیر گذاشته و مانع از ترشح هورمونهای آن می گردد.همان طوری که قبلا گفته شد تخمک گذاری توسط هورمونهای غده هیپوفیز کنترل می شود,بنابر این تخمک گذاری با تاثیر بر غده هیپوفیز مانع از تخمک گذاری بعدی می شود,زمانی که تخم چند ساعت را در رحم سپری کرد,اثر بازدارندگی هورمونهای تخمدان برروی غده هیپوفیز متوقف می شود و ترشح هورمونهای غده هیپوفیز شروع شده و چند ساعت بعد تخمک گذاری بعدی انجام می گیرد.مرغها چند روز متوالی تخمگذاری می کنند که به آن فاز فعال تخمگذاری گفته می شود(سیکل).پس از این چند روز,مرغ 1 یا چند روز تخم نمی گذاردکه به آن توقف کوتاه گفته می شود(اسکیپ).اغلب مرغهای تخمگذار امروزی 3 تا 8 تخم در هر فاز فعال تخمگذاری می گذارنند.مرغ هایی که اولین تخم مرغ فاز فعال تخمگذاریشان را در ساعات اولیه روز می گذارند,فاز فعال تخمگذاری طولانی تری داشته و در نتیجه تولید بیشتری دارند.

رشد جنینی

رشد جنینی در دو مرحله صورت می گیرد.مرحله اول درداخل بدن مرغ و مرحله دوم درون تخم مرغ ودر خارج از بدن,زمان لازم برای جوجه کشی 22 روز است.یک روز آن در بدن مرغ و 21 روز دیگر در دستگاه جوجه کشی انجام می گیرد.درشد جنینی قبل از تخمگذاری در حدود 15 دقیقه پس از رها شدن زرده روی تخمدان وورود آن به اینفاندیبولوم شروع می شود.در واقع این زمان,زمان یکی شدن سلولهای جنسی نر و ماده و تشکیل سلول تخم می باشد.حدود 5 ساعت بعد,سلول تخم وارد ناحیه ایستموس می شود و اولین تقسیم سلولی انجام گرفته,دو سلول به وجود می آید.در حدود 20 دقیقه بعد,هریک از دو سلول تقسیم شده و چهار سلول به وجود می آید.هنگامی که تخم مرغ ناحیه ایستموس را ترک می کند,رویان از هشت سلول تشکیل شده است و زمانی که تخم مرغ چهار ساعت در رحم توقف کرده باشد,جنین از یک توده سلولی شامل 256 سلول تشکیل یافته است.

هنگامی تخم مرغ بارور,بدن مرغ را ترک می کند,جنین از حدود 1000 سلول تشکیل شده است که از نظر بافت شناسی متمایز گشته و به گروههایی تقسیم شده اند که هریک از آنها در آینده,بافت ها و دستگاههای مختلف بدن پرنده را تشکیل می دهند.از آنجا که جنین مرغ با بدن مادر هیچگونه ارتباطی ندارد,تمام نیازهای خود شامل جذب مواد غذایی,تنفس و دفع زائد باید درداخل تخم مرغ صورت بگیرد.برای این منظور ,اطراف جنین را غشاءهایی احاطه کرده اند که به عنوان واسطه اعمالی مانند تغذیه,تنفس و دفع مواد زائد بین جنین و محتویات تخم مرغ عمل میکنند.این غشاءها شامل کیسه زرده,آمنیون و آلانتوئیس هستند.

کیسه زرده,زرده تخم مرغ را برگرفته و غشاء آن آنزیمی ترشح می کند که موجب محلول بودن محتویات زرده می شود تا بدین وسیله امکان جذب مواد غذایی زرده و رشد جنین فراهم گردد.کیسه زرده و محتویات باقیمانده آن,بلافاصله پیش از خروج جوجه از تخم مرغ,جذب حفره بدن آن می شود و به عنوان ذخیره غذایی موقت برای جوجه تازه به دنیا آمده عمل می کند. به همین علت است که جوجه تازه به دنیا آمده ,می تواند تا چندین ساعت پس از خروج از تخم مرغ بدون غذا دوام بیاورد.در داخل کیسه آمنیون,مایع سیالی وجود دارد که جنین در آن شناور است و این ماده به رشد جنین کمک می کند.غشاء آلانتوئیس از روز سوم رشد جنین شروع به تشکیل کرده و واسطه تنفس,دفع و انتقال کلسیم از پوسته تخم مرغ به جنین برای تشکیل اسکلت می باشد.

در پنج روز اول رشد جنینی,تمام دستگاهها و اندامهای بدن طیور تشکیل  و تکمیل می گردد و در پنجمین روز ,جنس پرنده که زمان لقاح مشخص شده است,تظاهر می یابد.در ششمین روز ,منقار شکل طبیعی خود را پیدا می کند و روز هفتم رشد بدن تسریع می شود و پرهای نرم که منشاء پرهای بعدی هستنند در روز هشتم ظاهر می شونند.در پانزدهمین روز,جنین میچرخد تا به موازات محور تخم مرغ قرار بگیرد.در این حالت سرجنین به طرف انتهای بزرگ تخم مرغ است.در هفدهمین روز ,سر می چرخد و منقار در زیر بال راست و به طرف پائین ترین قسمت اتاقک هوائی تخم مرغ که اکنون توسعه یافته  و بزرگ شده است,قرار می گیرد.در روز نوزدهم,کیسه زرده شروع به ورود به حفره بدن می کند و جوجه در مو قعیتی قرار می گیرد که بتواند به پوسته ضربه بزند. در بیستمین روز,کیسه زرده کاملا جذب حفره بدن جوجه می شود . منقار جوجه با سوراخ کردن غشاء داخلی پوسته وارد اتاقک هوائی می شود و دستگاه تنفس فعالیت خود را آغاز می کند . سپس جوجه با منقار خود به پوسته ضربه زده و تلاش می کند تا از هوای بیرون تنفس نماید.

در بیست و یکمین روز,جوجه به ضربه زدن به پوسته ادامه می دهد.شایان ذکر است که در حالت طبیعی,ضربه زدن در ناحیه نزدیک  به انتهای بزرگ تخم مرغ خواهد بود. از زمانی که اولین شکستگی در پوسته رخ می دهد تا زمان خروج جوجه,10 تا 20 ساعت طول می کشد.